Paranın insanlar ve toplumlar üzerindeki etkisi tarih boyunca hiçbir zaman silinmemiştir. Krallar, padişahlar kendi hükümdarlıklarını para üzerinden pekinleştirmiş ve tarihin önemli liderlerinin resimleri gerek madeni gerek kağıt paraların üzerinde yerlerini almıştır. Para koleksiyonu pek çok insan için bir tutkudur. Koleksiyonunuza nispeten daha ucuz olan yakın tarihe ait paralarla başlayıp, antika paralarla ya da farklı ülkelerine ait paralarla devam edebilirsiniz. Altın, gümüş, bakır vb. gibi çeşitli madenlerden yapılmış madeni paraların yanı sıra kağıt paralar ve dönemsel öneme sahip hatıra paralarını GittiGidiyor’da bulabilir, özel koleksiyonunuzu gün geçtikçe genişletebilirsiniz.

• Para Koleksiyonunuzu Oluşturun

• Paranızın Değerini Tespit Edin

• Paralar Hakkında Bilinmesi Gerekenler

• Standart Kondüsyon Derecelendirme Tablosu

Para Koleksiyonunuzu Oluşturun

GittiGidiyor’da yakın zamana ait paralardan, Osmanlı veya Cumhuriyet’in ilk kurulduğu döneme ait paralara veya yabancı ülkelerin II. Dünya Savaşı vb. tarihi dönemlerine ait paralara ve daha pek çok nadir koleksiyonluk ürüne ulaşabilirsiniz. Para koleksiyonuna yeni başlıyorsanız:

• Dünya ülkelerine ait paralar ve antika paralar: 

  Herhangi bir ülkenin veya tarihi bir zamanın paralarını aramakla işe koyulabilirsiniz. Örneğin; Sovyetler Birliği dönemine ait paralar, I. ve II. Dünya Savaşı’na ait paralar. Eğer antika değerinde bir para arıyorsanız Osmanlı dönemine veya Ortaçağ Avrupa’sına ait bir para da sizi mutlu edebilir.

• Belirli parçalar:

  3. emisyon çil İnönü paralar, A serisi kağıt paralar, Osmanlı padişahlarının bastırdığı madeni paralar vb. ve belirli parçaları arayabilirsiniz.

• Temalı paralar:

  Belirli bir konuya ait paraları toplayabilir, koleksiyonunuzu bu yönde oluşturabilirsiniz. Örneğin; hayvan temalı paralar vb.

• Hatalı paralar: 

  Baskı hatası ya da yazım yanlışı yapılmış paraları toplayarak da bir koleksiyon oluşturabilirsiniz.

Paranızın Değerini Tespit Edin

Koleksiyonunuza yeni bir parça madeni veya kağıt para katmadan önce satın alacağınız parçanın piyasadaki değerini de iyi bilmeniz gerekir. Bir paranın değeri genellikle nadir ve aranan bir parça olup olmadığına ve fiziksel durumuna göre değişir.

Aranan parçalar

Koleksiyonunuza katacağınız para özellikle aranan, nadir bir parça ise bu onun değerini arttıracaktır. Örneğin; Osmanlı dönemine ait paralar, yaşlarına rağmen, düşük fiyatlara satılabilir; çünkü bu parçalardan piyasada fazla miktarda olabilir.

Paranın fiziksel durumu

Paranın dış görünümündeki en ufak değişiklik ona biçilen değeri değiştirir. Paralar kullanıldıkça zamanla aşınır, yıpranır.

Paranın değerini belirleyen dört faktör:

• Basım: 

  İyi basılmış paralar, özellikle madeni paralar daha göz alıcı gözükür.

• Dış yüzey:

  Bazı paraların yumuşak yüzeyi olduğu gibi bazılarının da ayna gibi parlak yüzeyi vardır. Renkli paralar da vardır. Bunlar arasından en çok ilginizi çeken parayı koleksiyonunuza katabilirsiniz.

• Parlaklık:

  Parlak, ışıldayan paralar mat paralardan daha çok ilgi çeker; ancak deneyimli koleksiyoncular paraları temizlemekten kaçınırlar. Eğer bir para kullanılmış olmasına rağmen parlaklığını korumuşsa, büyük ihtimalle cilalanmış ya da temizlenmiştir.

• Aşınma:

  Paranın üzerindeki çizikler, kat izi, lekeler vb. aşınma örnekleri paranın değerini düşürebilir.

Paralar Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Eğer iyi bir para koleksiyonuna sahip olmak istiyorsanız madeni paralar, madalyalar, nişanlar vb. ürünlerle ilgili spesifik terimleri bilmeniz gerekir.

• Tura:

  Madeni paranın arka yüzü, özellikle resmin olduğu bölümdür.

• Yazı:

  Madeni paranın ön yüzü, yazının ve rakamın yazılı olduğu tarafıdır.

• Arsata:

  Bir madeni paranın yüzünde yer alan ve bir yükselti oluşturan çerçevedir.

• Ayar: 

  Kuyumculukta bir altın ya da gümüş alaşımındaki altın ya da gümüş oranını belirten birimdir.

• Hatıra parası:

  Bir önemli olay, yıldönümü veya kişi anısına basılan paradır.

• Kalp ( sahte ) para:

  Aslı taklit edilerek yapılmış hileli para için kullanılır.

• Kenar:

  Madeni paranın yan kalınlığının çevre boyunca oluşturduğu yüzey. Mekanik darp işleminde kenar çok düzgündür, çoğu kez oyuk ya da kabartma bir yazı taşır.

• Madalya: 

  Bir kimseye başarılarından dolayı ya da bir olayın anısına verilen, üzerinde bir resim, kabartmalı bir yazı taşıyan ve genellikle yuvarlak metal parçasına verilen addır.

• Meskûk:

  Meskûk, genel anlamda madeni paralara verilen addır. Aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin son altı padişah dönemine ait kalın tip altın paraya verilen isimdir. Meskûkat ise bu terimin çoğul hali yani madeni paralar demektir.

• Set:

  Birbiriyle uyumlu, birbirini tamamlayan öğeler dizisine verilen addır. Yaklaşık eşanlamlısı takımdır. Belirli bir konuyu ya da dönemi kapsayan paralardan oluşan gruba verilen addır. Örneğin; 1929 yılı para seti gibi.

• Tedavül parası: 

  Sürüm ya da dolaşım amaçlı olarak üretilmiş olan para.

• Seri:

  Belli bir kurala, bir ölçüte göre birbiri ardından gelen şeylerin oluşturduğu bütüne verilen addır. Eşanlamlısı “dizi”dir. Nümismatikte, aynı ad altında çıkarılan paraların değişik değerlerinden oluşan takıma ya da diziye verilen addır.

Standart Kondüsyon Derecelendirme Tablosu

Kağıt paraların fiziksel durumlarının (kondüsyonlarının) belirlenmesinde çok büyük farklılıklar olduğu için bu farklılıkları asgari düzeye çekebilmek için Dünya standartları olan Grading System (Kondüsyon derecelendirme sistemi) esas alınmıştır. GittiGidiyor’un Koleksiyon kategorisi altında Para & Madalya alt kategorisine tıkladığınızda burada listelenmiş koleksiyonluk paralar arasında “çil, çil altı” vb. kelimeleri sıkça göreceksiniz. Aşağıda bu terimlerin anlamlarını bulacaksınız.

• ÇİL, (ÇİL) [10]

  Parada herhangi bir kullanım, katlama veya eskime söz konusu değildir. Mükemmel derecede korunmuş bu para, basım yeri, bankomat, piyasa ve koleksiyoncular tarafından hiç kullanılmamıştır. Kağıt renk kaybı ve bozulması olmaksızın temiz ve düzgündür. Köşeler keskin ve sivridir, yuvarlaklaşma kesinlikle yoktur. Para kendi doğal parlaklığındadır. Bu paralar çil olarak kabul edilmektedir.

• ÇİL ALTI, (ÇA) [9]

  Paranın tam ortasında çok hafif bir kat izi, zorlukla fark edilebilen bir kusuru vardır; ancak kağıdın yüzeyini kıran (ezilme gibi) herhangi bir kusur yoktur. Kağıt temiz ve orijinal parlaklığındadır. Köşeler yuvarlaklaşmamıştır.

• ÇOK ÇOK TEMİZ, (ÇÇT) [8]

  Çok az kullanılmış paradır. En fazla üç taneye kadar ince çizik (çok hafif kırık) veya bir kuvvetli kırık mevcut olabilir. Kağıt temiz ve orijinal parlaklığındadır. Köşeler çok az yuvarlaklaşmış olabilir. Çiziğin kenarla buluştuğu noktada çok az bir yıpranma da olabilir.

• ÇOK TEMİZ, (ÇT) [7]

  Bu paralarda biraz daha fazla yıpranma ve kullanımdan kaynaklanan aşınma olabilir ama yine de güzel bir paradır. Yatay ve dikey birkaç çizik yani çok hafif kırıklar olabilir. Kağıt çok az kirlenmiş veya rengi hafif grileşmiş olabilir. Kağıdın kendisi düzgündür yani yumuşak (ezik) değildir. Çerçeve alanında yırtıklar olmasa dahi kenarlar hafif yıpranmış olabilir. Köşeler de yıpranmış olabilir ancak tamamen yuvarlaklaşmamıştır.

• TEMİZ, (T) [6]

  Kolaylıkla anlaşılabilecek şekilde tedavül görmüş bu para, birçok çizik, kırık ve büküklere sahip olabilir. Kağıt aşırı derecede kirli değildir; ancak bazı yumuşamalar olabilir. Kenarlar paranın çok kullanılmış olduğunu belli eder durumda olup çerçevede ufak yıpranma yırtıkları olabilir.

• ÇOK İYİ, (ÇOİ) [5]

  Hırpalanmış çok kullanılmış bir para olmasına rağmen hala eksiksizdir. Köşelerde daha da fazla yıpranma ve yuvarlaklaşma, çentikler (kertik) bulunabilir. Yırtıklar dizayn alanına kadar uzanabilir. Renk bozulması, boya lekesi olabilir. Aşırı katlanmadan ötürü merkezde bir delik oluşmuş olabilir. İğne ya da zımba deliği olabilir. Kağıt yumuşak, gevşek olabilir ama hiçbir parça eksik değildir.

• İYİ, (İ) [4]

  İyice yıpranmış, çok kullanılmış bir paradır. Uzun zaman tedavül görmesinden dolayı, kalın birçok çizik ve kırık; boya lekesi, iğne-zımba deliği, kir, renk bozulması, kenar yırtıkları, merkezde delik, yuvarlaklaşmış köşeler gibi hasarlara sahip olabilir. Kağıt üzerine şekil, resim vb. çizilmiş olabilir.

• ORTA, (O) [3]

  Tamamen gevşek, kirli ve çok kullanılmış bir paradır. Büyük parçalar yırtık-pırtık şekilde olabilir. Yırtıklar daha geniş olabilir. Paranın belirsiz kısımları daha büyüktür.

• ZAYIF, (Z) [2]

  Gördüğü hasardan ötürü paçavra gibi olmuş, yıpranmış, lekeli, parçaları eksik, şekiller çizilmiş, daha büyük delikleri olan bir paradır. Parçaları bir arada bant tutuyor olabilir. Düzgün olmayan kenarlar kesilip düzeltilmiş olabilir.